پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٧ - مهمترين تحولات سياسى ايران و جهان - ارکان مائده
مهمترين تحولات سياسى ايران و جهان
ارکان مائده
× تحولات سياسى ايران
از مهمترين مباحث مربوط به تحولات هستهاى ايران در دو هفته اخير مىتوان به تازهترين دور مذاكرات مقامات اروپائى و ايرانى در لندن، نشست ٥+١ در پاريس، گزارش١٦ نهاد امنيتى اطلاعاتى امريكا مبنى برپايان توفق ساخت سلاحهاى هستهاى از طرف ايران در سال ٢٠٠٣ ميلادى اشاره كرد. سفر رئيس جمهور به »دوحه« براى شركت در كنفرانس شوراى همكارى خليج فارس و استعفاى محمود فرشيدى از وزارت آموزش و پرورش از ديگر رويدادهاى مهم در دو هفته اخير مىباشد.
ادامه مذاكرات هستهاى
در تازهترين دور مذاكرات بين مقامات اتحاديه اروپا و مقامات هستهاى ايران كه در هفته گذشته صورت گرفت، »خاوير سولانا« مسئول سياست خارجى اتحاديه اروپا از نتيجه مذاكرات ابراز نا اميدى كرد، در حالى كه سعيد جليلى دبير شوراى عالى امنيت ملى اين مذاكرات را مثبت ارزيابى كرد. روز جمعه ٤ آبان ماه ٣٠ نوامبر ادامه مذاكرات هستهاى بين سولانا و جليلى در شهر لندن برگزار شد. اين مذاكرات ٥ ساعت بطول انجاميد.
بعد از تمام مذاكرات بين مسئول سياست خارجى اتحاديه اروپا و دبير شوراى عالى امنيت ملى بر خلاف رويه گذشته اين دو در مصاحبه با خبرنگاران شركت نكردند لذا، از محتوى مذاكرات خبر دقيقى ارائه نشده است. البته دبير كل شوراى امنيت ملى ايران اظهار داشت كه بر پرسشهاى خبرنگاران در سفارت ايران پاسخ خواهد داد. وى اعلام كرد به عنوان عضو NPT و آژانس بين المللى انژرى اتمى از حقوقمان دفاع مىكنيم و از هرگونه همكارى در اين چار چوب استقبال مىكنيم. در همين حال خانم كريستينا گالاك« سخنگوى خاوير سولانا در مصاحبهاى كه با خبرنگاران داشت: اگر بخواهيم گفت و گوها ادامه يابد ايران بايد گامهايى جديدى را بردارد و اقدامات مثبتى را از طرف مقامات ايرانى شاهد باشيم.!
يك روز بعد از آخرين دور مذاكرات سولانا و جليلى، نشست اعضاى دائم شوراى امنيت به اضافه آلمان در پاريس برگزار شد تا راههاى جديدى براى قانع كردن ايران به منظور دست كشيدن از غنى سازى اورانيوم را ارائه دهند. گفته مىشود در اين نشست تصميم قاطعى در خصوص سومين قطعنامه شوراى امنيت در قبال فعاليتهاى هستهاى ايران گرفته نشد و اعضاى اين جلسه بر تشديد تحريمهاى اقتصادى عليه تهران تاكيد كردند. به گفته يك ديپلمات فرانسوى اعضاى ٥+١ (آمريكا، فرانسه، انگلستان، چين، روسيه و آلمان) بر سر متنى بينابين درباره قطعنامهاى كه قرار است در اواخر آذر ماه توسط اين شش كشور بررسى شود، به توافق رسيدند. اين در حالى است كه امريكا، انگلستان، آلمان خواهان اعمال تحريمهاى بيشترى عليه تهران هستند و روسيه و چين با اين تحريمها مخالفت مىكنند. در همين حال مقامات ايرانى بارها هشدار دادهاند اگر شوراى امنيت سازمان ملل قطعنامه سوم را عليه تهران صادر كند، تداوم همكارى تهران با آژانس بين المللى انرژى اتمى دچار خدشه مىشود.
گفته مىشود در نشست پاريس نماينده روسيه »سرگئى كيسلياك« معادن وزير امور خارجه روسيه به دليل بارش برف و وضعيت بد آب و هوائى نتوانست خود را از كانادا به فرانسه برساند، به اين دليل همكار وى مجبور شد كه جاى او را در مذاكرات بگيرد. اگر چه بعضى از تحليل گران معتقدند كه عدم حضور معاون وزير خارجه روسيه در اين نشست به علت وضعيت بد آب و هوايى نبوده بلكه تنها يك بهانه در راستاى نزديكى سياست مسكو با تهران مىباشد. نشست ٥+١ پاريس در حالى برگزار شد كه دو تحول مهم در برنامه هستهاى ايران رخ داده بود. مذاكرات بى نتيجه خاوير سولانا و سعيد جليلى در لندن و ارائه گزارش نه چندان مثبت يا مخلوط (مثبت و منفى) محمد البرادعى مدير كل آژانس بين المللى انرژى اتمى به شوراى حكام. لازم به ذكر است ايران روى جنبههاى مثبت اين گزارش و امريكا روى جنبههاى منفى اين گزارش تاكيد دارند.
در حالى كه به نظر مىرسيد بعضى از كشورهاى اروپائى و امريكا خواهان اعمال تحريمهاى بيشتر عليه تهران هستند، ١٦ نهاد امنيتى اطلاعاتى امريكا گزارشى به عنوان ارزيابى ملى منتشر كردند. در اين گزارش آمده است كه ايران توليد سلاح هاى هستهاى خود را در سال ٢٠٠٣ م متوقف كرده است. ولى به غنى سازى اورانيوم ادامه داده و امكان دارد تا هشت سال آينده در پى توليد سلاح اتمى باشد.
گزارش نهادهاى اطلاعاتى امريكا واكنشهايى از طرف مقامات ايرانى و ديگر مقامات و رسانههاى غربى را به دنبال داشت. اين گزارش كه باعث خشنودى مقامات و رسانههاى ايرانى شد، بگونهاى كه رئيس جمهور احمدى نژاد اين گزارش را بزرگترين پيروزى سياسى سده اخير در ايران خواند كه نصيب ملت شده است. البته لازم به ذكر است كشورمان ايران در سده اخير تحولات مهمى مانند انقلاب اسلامى به رهبرى امام خمينى و ملى شدن صنعت نفت را به خود ديده است.
سياستمداران و رسانههاى غربى خصوصاً امريكائىها هر كدام به گونهاى نسبت به اين گزارش واكنش نشان دادند. رهبر دموكراتهاى امريكا در مجلس سناى اين كشور ابراز داشت كه بوش بايد از سياست رونالدريگان (رئيس جمهورسابق امريكا) در رابطه با شوروى سابق درس بگيرد و تلاشهاى ديپلماتيكاش را دررابطه با ايران تقويت كند. و »ديك چنى« هم اظهار داشت كه ارزيابى جديد دستگاههاى اطلاعاتى امريكا را درباره ايران باور مىكند و خواهان ادامه ديپلماسى براى پرونده هستهاى ايران است. بولتون و ديگر محافظه كاران امريكا اين گزارش را ارزيابى غلط خواندن و اعتبار آن را زيرسؤال بردند و گفتند كه فشار عليه ايران بايدادامه داشته باشد. مقامات اسرائيلى هم اعلام كردند كه از اين گزارش حمايت نمىكنند و فشارها بر ايران بايد ادامه داشته باشد. محمد البرادعى مدير كل آژانس بين المللى انرژى اتمى در رابطه با گزارش نهادهاى امنيتى امريكا اظهارداشت: اين گزارش تازهترين ارزيابى منابع اطلاعاتى امريكا از برنامه هستهاى ايران است كه مىتواند به حل و فصل اين بحران كمك كند. وى معتقد است كه آنچه در اين گزارش آمده هماهنگ با يافتههاى آژانس بين المللى انرژى اتمى است. در همين حال دولت روسيه هم به اين موضوع واكنش نشان داد و اعلام كرد اين گزارش به اين دليل منتشر شده است كه امريكا آماده حمله نظامى به ايران نيست، اگر چه اين گزارش را مثبت ارزيابى كرد و اعلام كرد كه تنش در جهان را كم مىكند. در همين راستا، سخنگوى اتحاديه اروپا خانم كريستينا گالاك گفت: اتحاديه اروپا مشى دو گانه »گفت و گو و فشار« بر ايران را تغيير نمىدهد، لذا سياستهاى گذشتهاش را ادامه خواهد داد. روزنامههاى گاردين و نيويورك تايمز هم هر يك به نوعى به اين گزراش واكنش نشان دادند. در سر مقاله گاردين تحت عنوان »به تعويق افتادن جنگ« آمده است كه صداى جنگ طلبان در تل آويل و واشينگتن خاموش شد و نيويورك تايمز هم نوشت گزارش نهادهاى اطلاعاتى امريكا نشان مىدهد كه آنها سر سپرده دولت و كاخ سفيد نيستند و مىتوانند مستقل عمل كنند.
تحليلهايى كه در رابطه با گزارش نهادهاى اطلاعاتى امريكا شده است در جهان بسيار متنوع مىباشد. گوناگون مىباشد. برخى از تحليل گران معتقدند كه فحوى اين گزارش ضربه سنگينى به بوش وارد كرد، به اين دليل كه براى بزرگ نمائى برنامه اتمى ايران هزينه زيادى را صرف كرده بود. برخى ديگر از تحليل گران معتقدند كه جديدترين ارزيابى ملى نهادهاى امنيتى امريكا از برنامه هستهاى ايران بخشى از تلاش محافل امريكا براى فاصله گرفتن از شخصيتهاى سياسى دولت بوش بوده است، به اين دليل كه نمىخواهند درگير سوء استفاده اطلاعاتى شوند. گروه ديگر از تحليلگران اعتقاد دارند ارائه اين گزارش يك مانور تبليغاتى از طرف دولت امريكا در آستانه انتخابات رياست جمهورى اين كشور مىباشد لذا، اين گزارش يك حربه تبليغاتى است و دولت دارد مىگويد ديپلماسى ما، تهديد نسبت به ايران و اعزام ناو جنگى به خليج فارس مؤثر بوده و ايران را وادار به عقب نشينى مىكند و ما پيروز شدهايم.
بعد از واكنشها و حرف و حديثهاى زيادى كه نسبت به گزارش ١٦ نهاد اطلاعاتى شد، مىبينيم كه هنوز پرونده هستهاى ايران در شوراى امنيت محل بحث و گفت و گو است. اعضاى اين شورا و آلمان خواهان تعليق غنى سازى اورانيوم ازمقامات ايرانى هستند و فشارها عليه تهران هنوز وجود دارد. در همين راستا دو روز پس از انتشار اين گزارش مقامات واشينگتن اعلام كردند همچنان بر اين ديدگاه تاكيددارند كه ادامه غنى سازى به ايران توانائى ساخت سلاح هستهاى را مىدهد. جرج دبليو بوش طى يك سخنرانى اظهار داشت كه فرانسه، آلمان، انگلستان همه مىدانند كه مسئله ايران هنوز حل نشده است. كاندوليزا رايس وزير امور خارجه امريكا هم كه در اتيوپى بسر مىبرد، اعلام كرد كه ديدگاهى قوى دولت امريكا اين است كه حكومت ايران همچنان خطرناك است و جامعه جهانى بايد به قطعنامههاى تصويب شده از طرف شوراى امنيت سازمان ملل متعهد باشند در همين راستا رابرت گيتس وزير دفاع امريكا اظهارات تندى را نسبت به ايران اظهار داشت. وى خواستار اتحاد كشورهاى عرب منطقه خليج فارس عليه ايران شد و گفت كه برنامه موشكى ايران تهديدى بزرگ براى امنيت منطقه است. وى با تشكيل جبهه متحد اعراب منطقه خواست كه مانع از سياستهاى هستهاى تهران شوند. بنابراين مىبينيم كه سياست امريكا پس از انتشار گزارش نهادهاى اطلاعاتىاش تغيير نكرده و همچنان در جهت منزوى كردن ايران از طريق اعمال فشارهاى اقتصادى ديپلماتيك است. اگر چه از احتمال حمله نظامى دوحه كم شده است.
سفر رئيس جمهور به دوحه براى شركت در اجلاسيه سران كشورهاى شوراى همكارى خليج فارس
بيست و هشتمين اجلاسيه شوراى همكارى خليج فارس با دعوت از رئيس جمهور احمدى نژاد به عنوان ناظرآغاز بكار كرد. اين اجلاسيه در دوحه پايتخت قطر، برگزار شد. گفته مىشود اين نخستين بار است كه از يكى از رؤساى جمهور ايران براى شركت در اين كنفرانس دعوت بعمل آوردهاند. حسين ثمره هاشمى، مشاور رئيس جمهور و محمد رضا باقرى معاون وزير امور خارجه احمدى نژاد را در اين سفر همراهى كردند.
رئيس جمهور ايران در اين اجلاسيه ١٢ پيشنهاد براى توسعه روابط و همكارى ميان كشورهاى عضو شوراى همكارى خليج فارس ارائه كرد. ازجمله تأسيس سازمان همكارى اقتصادى، برنامهريزى براى برقرارى تجارت آزاد بين كشورهاى شوراى همكارى خليج فارس، فعال نمودن كريدور شمال - جنوب، كمك به كشورهاى اسلامى و ضعيف، مبادلات آموزشى - علمى و پژوهشى بين اعضاء اين شورا، همكارى در صيانت از محيط زيست خليج فارس و درياى عمان. لازم به ذكر است گر چه اين پيشنهادات جامع و كامل است و امكان توسعه روابط دولتى و غير دولتى را فراهم مىكند ولى عملى شدن آنها بسيار مهم است و نيازبه زمان دارد. اجراى هر يك از اين موارد پيشنهادى تحولى در روابط بين اين كشورهاى عضو اين شورا را همراه خواهد داشت، لذا تشكيل كميتهاى ويژه براى پيگيرى اين پيشنهادات لازم و ضرورى به نظر مىرسد.
مهمترين مباحث مطرح شده در اجلاسيه سران شوراى همكارى خليج فارس بحران عراق و لبنان، كنفرانس آناپوليس و برنامه هستهاى ايران بوده است. هراس از احتمال برخورد نظامى بين ايران و امريكا از مسائل مهم مطرح شده اين اجلاسيه بوده و كشورهاى عضو شورا با دعوت از ايران خواهان راه حل مسالمت آميز براى اين بحران شدند. لازم به ذكر است كه تنش ميان دو كشور ايران و امريكا براى اين كشورها گران تمام مىشود به اين دليل كه كشورهاى اين شورا براى تامين امنيت خود به امريكا وابسته هستند و امريكا در اين كشورها پايگاه نظامى دارد. شش كشور حوزه جنوبى درياى خليج فارس خواهان همكارى با ايران هستند.
در پايان اين نشست بيانيهاى تحت عنوان »بيانيه دوحه« منتشر شد و »عبدالرحمان العطيه« دبير كل شوراى همكارى خليج فارس در پايان اين اجلاسيه، بيانيه دوحه را كه متضمن خبر آغاز اجراى بازار مشترك همكارى در ابتداى سال آينده ميلادى است، را قرائت كرد.
شوراى همكارى خليج فارس در سال ١٩٨٠ با عضويت كشورهاى حاشيه - جنوبى خليج فارس يعنى عربستان سعودى، عمان، بحرين، كويت، امارات متحده عربى و قطر تشكيل شد. تشكيل اين شورا با تشديد جنگ بين عراق و ايران همزمان بود، اگر چه اعضاى اين شورا هدف از اين اقدام را گسترش همكارىهاى اقتصادى و سياسى عنوان كردند. البته نگرانى ازصدور انقلاب اسلامى ايران و جنگ تحميلى اين كشورها را وادار به تشكيل چنين شورايى كرد. نشست بعدى سران كشورهاى عضو شوراى همكارى خليج فارس در مسقط پايتخت عمان برگزار مىشود.
اولين اجلاسيه نخستين رؤساى قوه قضائيه كشورهاى اسلامى
اولين اجلاسيه رؤساى قوه قضائيه كشورهاى اسلامى در تهران برگزار شد. اين نشست نخستين اجلاس رؤساى قوه قضائيه كشورهاى اسلامى بود كه به منظور توسعه همكارىهاى قضائى و تبادل تجربيات و آمادگى براى مقابله با چالشهاى جديد برگزار گرديد. اجلاسيه رؤساى قوه قضائيه در راستاى پيشنهادات آيت الله هاشمى شاهرودى رئيس قوه قضائيه مبنى بر شكلگيرى اتحاديه حقوقى و قضائى كشورهاى اسلامى برگزار شد. در اين نشست كه از تاريخ سيزدهم آذرماه به مدت سه روز در محل اجلاس سران كشورهاى اسلامى برگزار گرديد مسئولان قضائى بيش از چهل كشور اسلامى حضور داشتند.
در نخستين روز اين اجلاسيه سران قوه قضائيه و مجريه و تنى چند از مقامات عالى قضائى كشورها سخنرانى كردند. رئيس قوه قضائيه بر سياسى نشدن قواى قضائيه كشورهاى اسلامى تاكيد و اظهار داشت كه فلسفه استقلال دستگاه قضائى، آلوده نشدن به مسائل سياسى است.
برگزارى نخستين اجلاس سران قوه قضائيه كشورهاى اسلامى را مىتوان گامى عملى براى بازيابى قدرت فرهنگى جهان اسلام دانست، تا زمينه همگرايى اسلامى فراهم آيد.
استعفاى محمود فرشيدى وزير آموزش و پرورش
محمود فرشيدى وزير آموزش پرورش اوايل آذر ماه استعفاى خود را تقديم رئيس جمهور كرد و احمدى نژاد استعفاى او را پذيرفت. اين در حالى است كه چند ماه پيش كه فرشيدى را نمايندگان مجلس استيضاح كردند رئيس جمهور از وى دفاع كرده بود.
آقاى فرشيدى در استعفانامه خود اظهار داشت: »در جهت تحقق اهداف دولت نهم براى سرعت بخشيدن به حل مشكلات آموزش و پرورش و فرهنگيان، استعفاى خود را تقديم مىدارم«. لازم به ذكر است وزارت آموزش و پرورش وزارتخانهاى بسيار بزرگ با مشكلات فراوان مىباشد و رفع مشكلات اين وزارتخانه نياز به زمان دارد. بعضى از نمايندگان مجلس معتقدند كه آقاى فرشيدى وارث مشكلات ساليان دراز است. البته بعضى از تحليل گران معتقد هستند كه نگاه فرشيدى به آموزش و پرورش نگاه سنتى است در حالى كه مدارس ما ساليان درازى است كه به شيوه مدرن اداره مىشوند.
محمد فرشيدى كه در سال ١٣٨٤ از سوى رئيس جمهور به مجلس معرفى شد و توانست از نمايندگان مجلس شوراى اسلامى رأى اعتماد بگيرد. در ارديبهشت ماه گذشته به خاطر وضعيت بد معلمان و توهين يكى از كارمندان اين وزارتخانه به پيامبراسلام استيضاح شد ولى دوباره در مجلس راى آورد.
لازم به ذكر است در حال حاضر رئيس جمهور عليرضا احمدى، رئيس دانشگاه پيام نور را به سرپرستى اين وزارتخانه منصوب كرده است.
تحولات سياسى جهان
"نه" به اصلاحات قانون اساسى در ونزوئلا
»من شكست خوردهام« اين سخنى بود كه »هوگوچاوز« رئيس جمهور ونزوئلا بعد از شكست در انتخابات اخير اظهار داشت. انتخابات در ونزوئلا كه براى اصلاحات در قوانين كشور بودبا عدم موفقيت مواجه شد. اين شكست براى چاوز بى سابقه خوانده شده است.
هفته گذشته مردم ونزوئلا به پاى صندوقهاى راى رفتندتا نظر خود را درباره يكسرى از تغييرات عمده ادارى بدهند. تغييرات ادارى كه به گفته رئيس جمهور ونزوئلا با آنچه كه وى سوسيالسم قرن ٢١ مىخواند منطبق است و قدرت واقعى را به مردم واگذار مىكند. اصلاحات مورد نظر چاوز لغو محدوديت دوره رياست جمهورى و اصلاحات ادارى همچون پايان دادن به استقلال بانك مركزى بوده است. مخالفان وى اصلاحات مورد نظر چاوز را كودتايى عليه قانون اساسى خواندند در حالى كه موافقان وى آن را توجه به دموكراسى قلمداد كردند.
نتيجه انتخابات اخير در ونزوئلا كه با مخالفت ٥١% و موافقت ٤٩ % راى دهندگان همراه بود به طرز بىسابقهاى با شكست روبرو شد. لذا تغييرات بنيادين در مورد قانون اساسى ونزوئلا كه چاوز پيشنهاد كرده بود در آينده صورت نمىگيرد. اين نخستين شكست چاوز از زمان به قدرت رسيدن وى مىباشد. گفته مىشود رئيس جمهور ونزوئلا قصد داشت با لغو محدوديت قانون اساسى، رئيس جمهور مادام العمر كشور شود و چنانكه در يك سخنرانى اظهار داشت: »اگر خداوند به او عمر بدهد مىخواهد تا سى سال ديگر در رأس قدرت باقى بماند«. چاوز در سخنرانىهاى قبل از انتخابات از طرفداران خود مىخواست كه به وى راى دهند به اين دليل كه مىخواهد قدرت را به مردم واگذار كند.
مخالفان چاوز از جمله دانشجويان كه وى آنها را »بچههاى كوچولوى بابا«، »فاشيست مسلكها« و »بچه پولدارها« خوانده بود؛ اعلام كردند كه تمام تلاششان را براى شكست رفراندوم انجام مىدهند، لذا با اصطلاحات قانون اساسى مخالفت كردند آنها معتقدند كه اين اصلاحات مىتواند به رئيس جمهور چاوز قدرت زيادى بدهد. بنابراين برنامه وى براى تبديل ونزوئلا به يك كشور جمهورى سوسياليست با شكست مواجه شد. البته عدم موفقيت وى در اين انتخابات به اين معنا نيست كه وى قدرت را از دست داده، بلكه وى همچنان قدرت را در اين كشور در اختيار دارد. دوره رياست جمهورى چاوز تا سال ٢٠١٣ م ادامه خواهد داشت.
انتخابات پارلمانى در روسيه
انتخابات پارلمانى در روسيه، خروج مسكو از معاهده نيروهاى متعارف در اروپا، اختلاف روسيه و امريكا بر سر موضوع استقلال كوزوو و ناكامى روسيه در نشست وزراى امور خارجه اتحاديه اروپا از تحولات سياسى مهم اين كشور در هفتههاى اخير مىباشد.
انتخابات پارلمانى و پيروزى حزب روسيه متحد
روز يكشنبه ١٠ آذر انتخابات پارلمانى در روسيه برگزار شد. در اين انتخابات كه يازده حزب سياسى براى كسب ٤٥ كرسى در دوماى روسيه با هم رقابت مىكردند حزب روسيه متحد يعنى حزب جناح حاكم به رهبرى ولايمير پوتين رئيس جمهور اين كشور بيشترين آراء را به خود اختصاص داد. با موفقيت حزب رئيس جمهور وى مىتواند بعد از پايان دوره رياست جمهورى اش، رئيس دوما و يا نخست وزير اين كشور شود.
مردم روسيه به دليل عملكرد خوب پوتين در چند سال گذشته، حاضر شدند به حزب وى راى دهند. در واقع مردم روسيه به ثبات سياسى، پيشرفت اقتصادى و حيثيت و اعتبار بين المللى روسيه راى مىدادند، اگر چه آقاى پوتين به دليل رعايت نكردند اصول دموكراسى از جانب امريكا و بعضى از كشورهاى غربى مورد انتقاد است. غربىها نسبت به اجراى حقوق بشر، تكثر احزاب، نهادهاى مدنى و تكثر گرائى سياسى به روسيه معترض هستند ولى رئيس جمهور اين كشور معتقد است كه روسيه بايد به سبك خود و شرايط خاص خودش بحث دموكراسى را تجربه كند، و به جريانهايى كه بخواهند از دموكراسى سوء استفاده كنند برخورد مىشود. با اين وجود، عليرغم فشارهاى خارجى بر پوتين مبنى بر عدم توجه به اصول دموكراسى مردم اين كشور به حزب پوتين را مىدادند.
لازم به ذكر است حزب روسيه متحد، حزب كمونيست، حزب ليبرال دموكرات و حزب ناسيوناليستهاى افراطى روسيه چهار حزب راه يافته به دوما بودند كه توانستند ٩١/٧ % آراء را به خود اختصاص دهند. حزب حاكم (روسيه متحد) ٦٤% آراء را به خود اختصاص داده است. گفته مىشود محبوبيت رئيس جمهور روسيه در روزهاى اخيربه ٨٠% در روسيه رسيده بود ولى با اين وجود وى نمىتواند براى بار سوم رئيس جمهور شود.
لازم به ذكر است در رابطه با برگزارى انتخابات پارلمانى در روسيه نگرانىهاى فزايندهاى وجود داشت؛ مبنى بر اينكه اين انتخابات آزاد و منصفانه برگزار نشود، لذا دو نهاد مهم بين المللى يعنى »سازمان امنيت و همكارى در اروپاى« و »شوراى اروپا« بطور مشترك بر انتخابات اين كشور نظارت داشتند. اين دو نهاد يك بيانيه مشتركى ارائه دادند و تاكيد كردند كه انتخابات اول دسامبر روسيه خوب برنامه ريزى شده است، اما فضاى سياسى به نفع تمام احزاب نبوده و از نظر رقابت انتخاباتى محدوديت وجود داشته است. در همين زمينه به دخالت پوتين در انتخابات اشاره كردند. ناظران بين المللى هم معتقدند كه اين انتخابات منصفانه برگزار نشده است. البته پوتين خلافكارىهاى انتخاباتى را جزيى شمرد و اعلام كرد كه درروند انتخابات تأثيرى نداشته است. با اين وجود وى خواستار رسيدگى به تخلفات جزيى انتخابات روسيه شده است.
بعد از اتمام سياست جمهورى »بوريس يلتسين«، ولاديمير پوتين توانست در كشور روسيه قدرت را به دست بگيرد. وى در مدت رياست جمهورىاش توانست شورشيان جدايى خواه در چچن را سركوب كند، از گروه كوچكى از ميلياردها كنترل روسيه را پس بگيرد و اقتصاد اين كشور را پس از شكست تقريبى در سال ١٩٩٠ دوباره احيا كند. به گزارش خبرگزارى آسوشيتدپرس رئيس جمهور روسيه ندانسته است بسيارى از سمبلهاى اتحاد جماهير شوروى را همچون سرود ملى و ستاره سرخ ارتش احياء كند و همچنين تاحدودى عادت شوروى به رقابت و رويا روئى با غرب را زنده كند، اگر چه وى تاكنون تشكل عظيم نظامى اى را كه لازم است تا روسيه يك بار ديگر قدرت ژئوپولتيكى شود را ايجاد نكرده است (خبر گزارى ايسنا ٨٦/٩/١٠).
لازم به ذكر است كه با به قدرت رسيدن ولاديمير پوتين سبك و سياق وى در سياست خارجى ادامه خواهد داشت و با پيروزى وى روسيه جايگاه محكمترى براى ابراز قدرت در خارج از كشور دارد. باز گرداندن قدرت به روسيه يكى از اهداف مسكو مىباشد.
روسيه در ماههاى اخيربا امريكا و كشورهاى اروپائى بر سر موضوع استقلال كوزوو، خروج از معاهده نيروهاى متعارف در اروپا و استقرار سامانه دفاع موشكى در دو كشور چك و لهستان اختلاف نظر دارد.
استقلال كوزوو از صربستان
در هفتههاى اخير خشونتهاى صورت گرفته در منطقه كوزوو يكى از استانهاى صربستان روسيه را نگران كرده است. لازم به ذكر است امريكا خواستار نوعى خود مختارى به اين منطقه است، اما روسيه به شدت با اين استقلال مخالفت مىكند. در همين راستا در نشست اعضاى وزيران امور خارجه سازمان آتلانتيك شمالى (ناتو) كه در روز ١٦ آذر ٧ دسامبر برگزار شد وزيران خارجه گروههاى اعضا ناتو با امضاء اعلاميهاى اعلام كردند كه با هرگونه خشونت در كوزوو برخورد خواهد شد.
با شكست آخرين دور مذاكرات بين رهبران كوزوو و صرب در ٧ آذر ٢٨ نوامبر اختلافها بين صربها و آلبانى تبارهاى كوزوو شدت يافته است. اين استان جنجالى صربستان (كوزوو) كه در سال ١٩٩٩ م تحت حاكميت سازمان ملل در آمده است، خواهان استقلال از صربستان مىباشد. با شدت گرفتن اختلافها بين صربها و آلبانى تبارهاى كوزوو، اعضاى ناتو اعلام كردهاندكه صربستان بايد جايى باشد كه آلبانى تبارها و صربها بتوانند با آرامش در كنار يكديگر زندگى كنند. در همين حال روسيه خواهان حفظ يكپارچگى كوزوو و صربستان است و در اجلاسيه اخير ناتو هم بر همين امر تاكيدداشت. اگر چه رهبر آلبانى تبارهاى كوزوو اعلام كرده است كه كوزوو بزودى اعلام استقلال مىكند. تصور مىشود كه كوزوو در چند ماه اخير با حمايت امريكا استقلال يابد. در حال حاضر ١٦٠٠٠ سرباز ناتو در اين منطقه بسر مىبرند و ناتو اميدوار است حضور اين نيروها منطقه را آرام كند.
خروج مسكو از معاهده نيروهاى متعارف در اروپا
براساس قانونى كه ولاديمير پوتين رئيس جمهور اين كشور به امضاء رساند عضويت روسيه در پيمان متعارف اروپا به حالت تعليق درآمده است. هدف رئيس جمهور روسيه از امضاء اين پيمان ادامه فعاليت هواپيماهاى بمت آفكن كه مىتوانند در مسافتهاى طولانى گشت زنى كنند و استقرار هواپيماها و هلى كوپترها در اقيانوس اطلس و كوههاى مستقر را در آن مىباشد. پيمان نيروهاى متعارف در اروپا تعداد سلاحهاى عادى شامل هواپيما تانك، هلى كوپتر و توپ را د رمناطق اروپاى روسيه محدود كرده است و براساس آن مراكز نظامى روسيه در اين مناطق بطور منظم مورد بازرسى قرار مىگيرند.
لغو قانون معاهده نيروهاى متعارف در اروپا، روز ٧ نوامبربه تصويب دوماى روسيه ١٦ نوامبر به تصويب شوراى فدراسيون اين كشور رسيد.
روسها ماهها است هشدار دادهاند كه مىخواهند از اين پيمان دوران جنگ سر خارج شوند. آنها معتقدند پيمان نيروهاى متعارف در اروپا با واقعيتهاى جهان معاصر منطبق نيست. البته به نظرمى رسد تصميم آقاى پوتين در آستانه انتخابات در اين كشور، اقدامى كاملا سياسى است. با خروج روسيه از اين پيمان مسكو مىتواند سربازان بيشترى در نزديكى كشورهاى عضو ناتو مستقر كند اگر چه ژنرالهاى روسيه اعلام كردهاند كه مسكو بلافاصله دست به استقرار نيروها در مرزهاى خود نخواهد زد.
خروج مسكو از پيمان نيروهاى متعارف در اروپا با واكنش كشورهاى غربى روبرو شد. »نيكلاس برنز« معاون وزير امور خارجه امريكا در واكنش به اين اقدام روسيه ابراز داشت: مسكو در تعليق يك جانبه اين پيمان اشتباه كرده است. او اين اقدام روسيه رااشتباه خواند و از فدراسيون روسيه خواست كه در اين تصميم خودتجديدنظر كند پيمان را تعليق نكند و بر سرميز مذاكره بر گردد. در همين حال وزير خارجه پرتغال كه رياست دورهاى اتحاديه اروپا را به عهده دارد اعلام كرد: اتحاديه اروپا پيمان محدوديت نيروهاى متعارف را يكى از پايههاى امنيت خود مىداند. در همين حال سخنگوى ناتو هم ابراز تأسف كرد از اينكه يكى از مهمترين معاهدات جنگ سرد را روسيه لغو مىكند.
پيمان نيروهاى متعارف در اروپا در سال ١٩٩٠ م ميان كشورهاى عضو ناتو و اعضاى پيمان ورشو منعقد شد و پس از فرو پاشى اتحاد جماهير شوروى درسال ١٩٩١ وضعيت جديدى به خود گرفت.
ناكامى روسيه در نشست وزراى خارجه سازمان امنيت و همكارى اروپا در مادريد
گفته مىشود روسيه در نشست مادريد نتوانست به اهداف تعيين شده خود در خصوص مسائل كليدى مورد نظرش برسد. روسيه در اين اجلاسيه با موضوعگيرى قاطع و هماهنگ كشورهاى غربى در رابطه با مسائل مهمى نظير كنترل انتخابات، تعليق اجراى پيمان كاهش نيروهاى متعارف در اروپا مواجه شد. البته اين كشور تنها توانست موافقت دولتهاى غربى را با نامزدى قزاقستان براى رياست آتى سازمان امنيت و همكارى در اروپا كسب نمايند.
تحولات سياسى فلسطين و لبنان
كنفرانس صلح پائيزى
كنفرانس صلح خاورميانه موسوم به »آناپوليس« روز سه شنبه ٦ آذر ٢٧ نوامبر در شهر آناپوليس ايالات مريلند آمريكا برگزار شد. امريكا هدف از برگزارى اين كنفرانس را حل اختلاف ميان فلسطين - اسرائيل و برقرارى صلح خاورميانه دانسته است اگر چه اكثر رسانههاى امريكايى هدف از برگزارى اين نشست را نه برقرارى صلح و تشكيل دولت فلسطينى، بلكه صف آرائى براى مقابله با نفوذ ايران در منطقه خاورميانه مىدانند كنفرانس آناپوليس با حضور بيش از ٤٠ كشور و سازمان جهانى به علاوه ناظران هشت كشور صنعتى، اعضاى شوراى امنيت سازمان ملل، ٢٢ كشور اتحاديه عرب از جمله سوريه و عربستان سعودى آغاز شد. لازم به ذكر است تمام كشورهاى عربى در سطح وزير يا معاون وزير امور خارجه شركت كردند. اين كنفرانس درشرايطى برگزار شد كه بحران عراق، اختلاف ميان فتح و حماس و بحران لبنان منطقه را بحرانى كرده است.
اولين سخنرانى اين اجلاسيه جرج دبليو بوش رئيس جمهور امريكا بود. وى در طى يك سخنرانى در اين نشست اظهار داشت: اسرائيل بايد به گسترش شهرك سازى پايان دهد و كشورهاى عربى هم بايداز محمود عباس رئيس تشكيلات خود گردان فلسطينى حمايت كنند و در حرف و عمل شان دهند كه اسرائيل حاميان دائمى در منطقه خاورميانه دارد. بوش ادامه داد كه براى آينده منطقه مبارزهاى در راه است و هدف از اين كنفرانس رسيدن به توافق نيست، بلكه شروع مذاكره براى احياى صلح خاورميانه است.البته بعضى از تحليلگران اعتقاد دارند اين كنفرانس يك روزه مهم نيست، بلكه قبل و بعد اين نشست داراى اهميت مىباشد لازم به ذكر است. رئيس جمهور امريكا در اين كنفرانس پيشنهاد تشكيل يك كميته راهبردى را داد كه توسط دو طرف فلسطينى و اسرائيلى بطور ممتد و آن طور كه توافق شده تشكيل جلسه خواهد داد. اولين جلسه اين كميته ١٢ دسامبر ٢٠٠٧ م خواهد بود.
محمود عباس رئيس تشكيلات خودگردان فلسطينى، ايهود و اولمرت نخست وزير اسرائيل و كاندوليزا رايس وزير امور خارجه امريكا از ديگر سخنرانان اين اجلاسيه بودند. عباس اظهار داشت كه اين اجلاسيه فرصتى براى برقرارى صلح ايجاد مىكند كه ممكن است ديگر تكرار نشود. اولمرت هم اذعان كرد كه اسرائيل نسبت به تراژديهاى فلسطينان كه تجربه مىكنند بى توجه نيست و اسرائيل به پناهندگان فلسطينى كمك خواهد كردتا در كشور جديد فلسطينى آينده جديدى را براى خود بسازند. كاندوليزا رايس كه از ديگر سخنرانان اين نشست بودابراز داشت: ما در اين جا به دنبال عكس دسته جمعى نيستيم، ما مىخواهيم نشستى برقرار كنيم كه براى ايجاد يك دولت فلسطينى، اين دليل جدى اين اجلاسيه است. لازم به ذكر است قبل از شروع اجلاسيه آناپوليس جرج دبليو بوش - محمودعباس و اريهود اولمرت به مدت دو ساعت پشت درهاى بسته به گفت و گو پرداختند.
در راستاى برگزارى اين كنفرانس تظاهراتهائى از سوى فلسطينيان در غزه و كرانه باخترى رود اردن برگزار شد. تظاهرات كنندگان در شعارهاى خود محمود عباس را خائن خواندن و اعلام كردند كه با هرگونه صلحى در اين راستا مخالفت مىكنند. در همين حال اسماعيل هنيه نخست وزير سابق دولت خود گردان فلسطينى در سخنرانى كه در غزه ايراد كرد، گفت: اين كنفرانس به اين دليل ضرورى دانسته شده كه مىخواهند به دولت صهيونيستى اسرائيل مشروعيت ببخشند. در همين حال حماس نتايج اين كنفرانس را براى ملت فلسطين لازم اجرا ندانسته است. لازم به ذكر است كه از جنش حماس در كنفرانس آناپوليس دعوت بعمل نيامد، به اين دليل كه دولت آمريكا اين گروه را يك گروه تروريستى مىداند.
قبل از برگزارى كنفرانس صلح پائيزى بحثهاى فراوانى در رابطه با حضور سوريه و عربستان سعودى در اين كنفرانس شد، مبنى بر اينكه سوريه و عربستان در اين اجلاسيه شركت خواهند كرد يا خير. بالاخره با رايزنىهاى فراوان ديپلماتهاى امريكايى عربستان سعودى و سوريه هر يك شرايطى را براى شركت در اين كنفرانس ارائه دادند. عربستان سعودى خواهان مطرح شدن موضوع بازگشت آورگان فلسطينى به سرزمينشان، پايتختى بيت المقدس شرقى و به رسميت شناختن مرزهاى فلسطينى و سوريه خواهان در دستوركار قرار دادن بلندىهاى جولان در اين كنفرانس بودند. دولت امريكا با درخواست سوريه موافقت كرد. شركت سوريه در اين كنفرانس از نظر اسرائيل و امريكا تحولى خوشايند و مثبت بود و حضور عربستان سعودى هم بر اهميت اين اجلاس افزود.
در راستاى تلاشهاى مقامات امريكائى براى به رسميت شناختن نتايج اين كنفرانس و تأييد آن، دولت امريكا پيش نويس قطعنامههاى مبنى بر حمايت از تلاشهاى اسرائيلى و فلسطينى براى اجراى برنامه كارى كه دو دولت به توافق رسيدند را تقديم شوراى امنيت كرد. اين پيش نويس از تمام اعضاى شوراى امنيت ملى سازمان ملل مىخواهد از اجراى نقشه راه حمايت كنند. ديپلماتهاى اسرائيلى در سازمان ملل گفتند كه با حمايت شوراى امنيت از نشست آناپوليس مخالف نيستيم، اما صدورقطعنامه از سوى اين شورا راه مناسبى براى پيشبرد صلح نيست. لذا، كاخ سفيد اين قطعنامه را از شوراى امنيت سازمان ملل پس گرفت. تحليل گران معتقدند كه رژيم صهيونيستى از دخالتهاى اين سازمان براى صلح خاورميانه نگران است، به اين دليل كه اسرائيل امريكا را توجيه كرده است كه ممكن است سازمان ملل عليه دولت يهودى راى بدهد.
سابقه تلاشهاى غرب براى ايجاد صلح ميان فلسطينيان و اسرائيليان به سالهاى قبل بر مىگردد اجلاسيههاى كمپ ديويد، اسلو، مادريد و در حال حاضر آناپوليس. فهرست اجلاسيههايى كه با هدف صلح در خاورميانه تشكيل شد و هر سه نا موفق بودند. در كنفرانس اسلو امريكائيها به گفت و گوهاى اسحاق را بين و يا سر عرفات دلبسته بودند كه با ترور اسحاق رابين اين كنفرانس به فراموشى سپرده شد.درهمين راستا رئيس جمهور وقت امريكا بيل كلينتون در سالهاى آخر دوره رياست جمهورىاش تلاش كرد تا اسرائيل و فلسطين را به يكديگر نزديك كند ولى هيچ پيشرفتى حاصل نشد، به اين دليل كه دولت امريكا تا به حال هيچ گونه تلاش جدى در اين زمينه نكرده است. البته تلاشهاى امريكائيان براى حل مشكل فلسطينىها و اسرائيلىها ادامه دارد بگونه ايكه كاندوليزا رايس وزير امور خارجه امريكا گفته است كه بار ديگر براى حل مشكلات بايد تلاش كنيم و اين نشست بين المللى را بايد جدى بگيريم. با اين وجود هنوز دو هفته از برگزارى اين كنفرانس نگذشته است كه ارتش اسرائيل حملاتى عليه فلسطينيان؟ انجام داده و يك فلسطينى به شهادت رسيده و دهها تن زخمى شدهاند. اين در حالى است كه اسرائيل اقدام به ساحت واحدهاى مسكونى جديد در بيت المقدس شرقى را شروع كرده است. اين مساله باعث نگرانى امريكا شده و از مقامات اسرائيلى توضيح خواستهاند.
تعويق انتخابات رياست جمهورى در لبنان
انتخابات رياست جمهورى لبنان در طى دو هفته اخير دوبار به تعويق افتاده است. انتخابات ٩ آذر ٣٠ نوامبردر پارلمان اين كشور به دليل اينكه نمايندگان در موعد مقرر در پارلمان جهت راىگيرى حاضر نشدند به تعويق افتاد و در بيانيهاى كه رئيس پارلمان صادركرد اين انتخابات را به ١٦ آذر ٧ دسامبر موكول كرد، تا به گفته وى احزاب و گروههاى لبنانى فرصت بيشترى براى رايزنى داشته باشند و بتوانند بر سرانتخاب يك فرد به توافق برسند. البته طى هفته گذشته مخالفان و موافقان دولت فواد سينوره سعى كردند برسر انتخاب ژنرال »ميشل سليمان« فرمانده ارتش كه در حال حاضر مأمور حفظ امنيت در لبنان است به توافق برسند.. »ميشل عون« رهبر مارونيهاى لبنانى، گروه ١٤ مارس (گروه حاكم) و حزب الله لبنان با نامزدى ميشل سليمان به توافق رسيدند. در پى اين توافق تلاشهايى براى اصلاح قانون اساسى در لبنان آغاز شد. در قانون اساسى لبنان نامزد رياست جمهورى بايد از شش ماه قبل از انتخابات از پستهاى وزارتى و نظامى استعفا داده باشد. با اين حال در هفته گذشته اختلاف بين گروههاى سياسى بسيار بالا بود هيچ گونه مذاكرات مثبت و نتيجه بخشى بين طرفين صورت نگرفت. روز جمعه ١٦ آذر رئيس پارلمان اين كشور براى هفتمين بار متوالى جلسه پارلمان را براى انتخاب رئيس جمهور و تعديل قانون اساسى به تعويق انداخت و آن را به سه شنبه ٢٠ آذر موكول كرده است.